Tarım ve Hayvancılık

Yeni Yatırım Alanı: Stevia ( Şeker Otu ) Yetiştiriciliği

 

Stevia(şeker otu) bitkisinin özütü, tüketicilerin ehemmiyet verdiği iki özelliğe haiz: %100 organik ve kalorisiz.

Paraguay kökenli olan stevianın yaprakları tatlandırıcı özelliği ile biliniyor. Japonya ve Kore’de senelerdir tatlandırıcı olarak kabul gören stevianın tatlandırma gücü, bildiğimiz sofra şekerlerine gore 300 kat fazla. Üstelik bu kadar yoğun tatlandırma özelliğine karşın kalorisiz. Ek olarak glisemik endeksinde neredeyse sıfır değerinde olmasıyla şeker hastaları için de ideal.

Stevia 2008 senesinde içeriğindeki steviol glikozidlerinin, şu demek oluyor ki stevia yapraklarındaki tatlandırıcı unsurların ABD Besin ve İlaç Kurumu tarafınca güvenli olduğu duyurulunca popülerlik kazanmıştır. Ek olarak yapraklarda bulunan bir tür steviol glikozidi olan Rebadiozit A da güvenli bulunmuş oldu ve çoğu zaman güvenli bir madde olarak kabul edildi. O zamandan beri dünya genelinde yasal olarak kabul edilmeye başlanan bu ürün, sıfır ya da fazlaca azca kalori içeren birçok besin ve içecek formülünde kullanılmaya başlandı. 2009 senesinde Coca Cola ve Pepsi’nin de ürünlerinde stevia kullanmasıyla stevia dünya genelinde kabul görmüş oldu.

“Stevia; medyada yer almaya başlaması, piyasadaki potansiyeli ve ABD Besin ve İlaç Kurumu tarafınca onaylanması sebebiyle popülerlik kazanmıştır. Ek olarak büyük içecek şirketleri Coca Cola ve Pepsi’nin steviaya ilgi göstermesi de stevianın pazardaki yerini 2008 yılından beri oldukça güçlendirdi.” (Packaged Facts, Ocak 2012)

Şeker Otunun Yararları Nedir?

Kan şekerini düşürür.
Tansiyonu düşürür.
Sivilce ve kepeğin tedavisinde kullanılır.
Diş ve diş etleri için yararlıdır.
Hazımsızlık ve mide ekşimesine iyi gelir.
Kırışıklıklar ve ince çizgileri azaltır.
Kilo yitirilmesine yardımcıdır.
Yaraların iyileşmesini hızlandırır.

Steviaya Gösterilen İlgideki Son Durum

Stevia ürünleri, 2010 senesinde 35 ülkede onaylanması ile küresel çapta büyük bir popülerlik kazanmış durumda. Satış rakamlarının milyar dolarlara yetişmesi bunun en canlı kanıtı. Yakın gelecekte artan taleple orantılı olarak stevia( şeker otu) üretimininin minimum 3 kat artması planlanıyor.

100’den fazla stevia cinsel bulunmakta ve her türün kendi şeker bileşiği bulunmaktadır. Sadece bunlardan yalnız iki cins steviol glikosid ve Stevia Rebaudiana Bertoni çeşitleri ihtiva eder. Ticari üretimin neredeyse tamamı şimdiye dek Çin’de gerçekleşmiş durumda. Bunun sebebi de geleneksel Japon ve Kore piyasasında steviaya olan taleptir. Şimdilerde küresel çapta yüksek kalitede steviol glikosid ve Rebaudioside A’ya gereksinim duyuluyor. Yeni ziraat alanlarına ve stevia yaprağı üretiminde artışa gerek olduğundan de bilimsel ziraat ve ziraat yönetimi alanında uzmanlığa büyük bir gereksinim bulunmaktadır.

Pazar Büyümesi

Stevia endüstrisindeki gelişme, stevianın günlük olarak kullanılan tatlandırıcı rolünün besin ve içecek sektöründe yaygın olarak kullanılan bir ürüne evrilmesiyle yakından ilgili. Artan obeziteye karşı stevianın üstlenebileceği rol, onun besin ve içecek sektöründe daha da büyük bir etkiye ve paya haiz olacağı anlamına geliyor. Bugüne dek stevia genel olarak yeni ürünlerde ve mevcud ürünlerin varyasyonlarında kullanıldı. Sadece sektörün devleri şimdilerde steviayı şekersiz ve kalorisi düşük ürünlerini tekrardan tanımlamak için büyük bir dikkatle inceliyor. Stevia tatlandırıcıları, anaakım tüketicilerin şeker gereksinimlerini ikame etmek için iyi konumlandırılmış durumda.

“ABD Besin ve İlaç Kurumu 2008 senesinde steviaya onay verdiği anda firmalar muhteviyatında stevia bulunan ürünlerle markete girmeye hazırdılar. O zamandan beri de bu pazardan esas oranı kapmak suretiyle ortaklıklar kurup birleşme ve satın alma işlemlerini yürütmekteler. Stevialı ürünlerin heyecanla piyasaya sunulması aynı hızla devam edecek.”

Ürünler

Şeker %

Reb A %

Reb A Yararları

Alkolsüz gazlı içecekler

Kaloriyi azaltır.

Bu içecekleri düşük şeker rejimindeki insanlara uygun hale getirir.

Şekersiz olarak etiketlenebilir.

Kutulanmış alkolsüz içecekler

9-15

~0.06

Şekersiz olarak etiketlenebilir.

Düşük oranda olmasına karşın şeker tadı

pH 3-9 sabitliği

Acele çözünür.

Hazır İçecekler (meyve suyu, gazsız ve alkolsüz içecekler)

9-15

~0.06

Alkolsüz gazlı içecekler ile aynı

Aromaya katkı sağlar ve tadını uzatır.

Günlük Ürünler

Gazlı içecekler ile aynı

Mayalanmayan içerikler yardımıyla raf ömrü uzar.

Kariyonenik değildir.

Mütevazı Yoğurt

3 – 5

~0.02

Meyveli ve aromalı yoğurt

6 -12

~0.06

Dondurma

14 – 22

~0.08

Soğuk çikolatalı süt

5 – 7

~0.04

Çeşni, sos ve konserve gıdalar

5 – 10

~0.09

Gazlı içecekler ile aynı

Tadı iyileştirir

Tuzlanma süresini kısaltır ve kurumayı önler

Raf ömrünü uzatır

Toz İçecekler

30 – 65

~0.25

Gazlı içecekler ile aynı

Hacim artırıcı ürünlerin

doğru kullanımı gerekmektedir.

Likörler

30 – 65

~0.20

Gazlı içecekler ile aynı

Aromaya katkı sağlar ve tadını uzatır.

Fırınlanmış Ürünler

(bisküvi, kek vs.)

10 – 25

~0.10

Gazlı içecekler ile aynı

Maillard reaksiyonuna niçin olmaz

Esmerleştirmez

Kabartma tozu gerekebilir.

Tüketici Yararları

Mükemmel tat
Organik
Kalorisiz
Karbonhidratsız
Neredeyse sıfır glisemik içerik – şeker hastaları için uygun

Tüketicilerin artan sıhhat sorunları dikkate alan besin ve içecek üreticileri ek olarak son yıllardaki emtia fiyatlarının artışına makul çözümler aramaktadır.

Üretici Yararları

Güvenilir, yüksek saflık
Fiyatlandırma – düşük fiyatlandırmaya uygun
Ölçeklendirilebilir arz – küresel talebi karşılamak için büyük miktarlarda varlık
Sürdürülebilir arz zincirine uygun üretim
Öteki organik tatlandırıcılara uygulanabilir tümleyicilik – ürün formülü hem organik hem de azca kalorili

Hacimli tatlandırıcıların dört ortak özelliği:

Mükemmel tat
Uygun fiyat
Ölçeklendirilebilir arz
Sürdürülebilir arz

Stevia bu dört kriteri de karşılıyor, besin ve meşrubata kalorisizlik benzer biçimde bir avantaj sağlıyor. Ek olarak glisemik indeksinde neredeyse sıfır değerinde ve şeker hastaları için uygun. Buna ek olarak şeker ve mısır benzer biçimde ürünlerle beraber kullanılmaya son aşama uygun. Bu da şeker ve mısır tatlandırıcılarının maliyetini azaltmayı sağlamakta. Ek olarak kalorisi azaltılmış besin ve meşrubatlar üretmek için steviayı şeker ve mısırla harmanlamaya yönelik yaklaşım, tadın negatif etkilenmesini de önlüyor.

Pazar Hacmi

Başlangıçta stevia pazarının sıfır kalorili içeceklerle kısıtlı olacağını düşünülüyordu. Suni ve yoğun tatlandırıcı içeren ürünler için yüksek fiyatlı bir içerik olacağı tahmin ediliyordu. Tatlandırıcı sektöründe 8 milyar dolarlık büyük bir tesir yaparken, bir çeşit tatlandırıcı olan aspartamı daha ilk senesinde geçmeyi başardı. Tüm tatlandırıcı, besin ve içecek piyasasına doğru genişledi.

* * *
Senelik şeker tüketimi: Dünya genelinde 160 milyon ton. Şu anki senelik kıymeti 50 milyar doların üstünde.

Dünya Sıhhat Örgütü tahmini: Stevia şeker piyasasının %20’sini ikame ediyor.

Bu da stevia için milyarlarca dolarlık bir pazar oranı olduğu anlamına geliyor.
* * *

Stevia piyasasının önünü açan 2 temel gelişme:

Ilk olarak stevia şeker ile beraber kullanıldığında ürünlerin tadında ve biçimlerinde bir değişim yapmadan kalori kıymetini %30-40 düşürürken bununla birlikte tüketicilerin kalorisi organik yollarla düşürülmüş ürünlere talep gösterdiği biliniyordu.

Düşük Reb-A içeren yüksek saflıktaki steviol glikozidler ABD Besin ve İlaç Kurumu tarafınca 2010 senesinde onaylandı ve kullanılabilir olarak diye deklare edildi. Bu da stevianın yüksek saflıktaki Reb-A’nın maliyetinin %50’sinden daha azca bir maliyetle çeşitli tatlılılık oranlarında kullanılabileceği anlamına geliyordu. Hem de şekerden daha azca maliyetli olması sebebiyle müşteriler tarafınca talep gören “%100 organik düşük kalorili” ürünler için ekonomik açıdan bir avantaj meydana geldi.

Çeşitli Gıdaların Kalori Karşılaştırması

Ürün

RebA

Şeker

Yarar

Limonata 0.24 litre

5

107

%95 azalma

Gazlı-alkolsüz içecek

0.24 litre

1

103

%95 azalma

Çikolatalı puding ½ kase

90

172

%48 azalma

Sıcak çikolata 0.24 litre

64

148

%57 azalma

Yoğurt ½ kase

100

210

%52 azalma

Tatlandırıcı sektörü averaj 80 milyar dolarlık hacmiyle üç ana kategoriye ayrılmıştır: Şeker (%82), Yüksek Fruktozlu Mısır Şurubu (%9) ve yüksek yoğunluklu tatlandırıcılar (%9). Tatlandırıcı piyasası büyüyor, sadece mısır şurubu ve yüksek yoğunluklu tatlandırıcılar, stevia benzer biçimde organik alternatiflerle değiştirilmeye başlandı. Buna ek olarak şeker ve stevia karışımları müşterinin düşük kalori ihtiyacını karşılarken ürünlerin işlevselliğinden ve tadından taviz vermemektedir.

Standart ürün geliştirme ve piyasaya sunma süresi 18 ay ile 3 yıl içinde değişmiş olduğu gözönüne alındığında, stevianın gerçek piyasa hacmini ve müşterilerin ürüne göstereceği ilgiyi sadece vakit geçtikçe anlayabileceğiz.

Stevia ( Şeker Otu ) Iyi mi Yetiştirilir?

Şeker Otu Üretim Rehberi

Şeker Otu, çalı formunda, fazlaca senelik bir bitkidir ve uzun senelerdir tatlandırıcı olarak ve çeşitli hastalıkların tedavisinde kullanılmaktadır. Şekerli yaprak, tatlı ot ve ballı yaprak olarak da adlandırılır. Şeker otunun yaprakları, sıfır kalori tatlandırıcı deposudur ve bu yapraklar şekerden daha tatlıdır. Şeker otu tarımı, Türkiye’de sürdürülmekte ve büyük bir hızla ilerlemektedir. Bitkinin, kan şekerini düşürme benzer biçimde bir özelliği vardır. Bundan dolayı, şeker hastalığının tedavisinde oldukça büyük bir öneme haizdir.

Türkiye’deki Yüksek Verimli Şeker Otu Türleri 

Türkiye’de, düşük bakım maliyetli ve yüksek verimli 2 popüler Şeker otu çeşidi vardır. Bu çeşitler Türkiye’nin iklimine ve toprağına fazlaca iyi uyum elde etmiştir. MDS -14 ve MDS-13 adlı şeker otu çeşitleri, yüksek sıcaklıkta ve düşük yağış alan, kurak iklimde yetişmektedir.

Şeker Otu Yetiştirmek için Lüzumlu Koşullar

Şeker otu hasadı için ekim meydana getirilen tarlaya senelik averaj 150 santimetre yağış düşmesi gerekir. Şeker otu bitkisinden en iyi verimi alabilmek için averaj ısı 30-32°C olmalıdır.  45°C’nin üstündeki sıcaklıklar ve geceleri 5°C’nin altındaki sıcaklıklar ürüne zarar verir.

Şeker Otunun Yetiştiği Toprak 

Şeker otu, en iyi olarak drenajı iyi, humuslu, kırmızı, kumlu ve verimli topraklarda yetişir. Bu nebat, iyi işlenmiş, asidik ve etkisiz toprakları sever. En iyi verimi elde etmek için toprağın ideal pH kıymeti 6-7,5 olmalıdır. Verimsiz topraklarda yetiştirmek için toprağa organik ve mikro besinler eklemek gerekir.

Şeker Otu Ekimi için Toprağı Hazırlama 

Toprak parçalarını kırmak ve toprağı zararı dokunan otlardan ayıklamak amacıyla ilkin toprağı tırmıklamak sonraysa sürmek gerekir. Bir traktör ya da sabanla 2-3 kez toprağı sürmek, toprağı iyice işlenmiş hale getirir. Ekim yapılacak tarlanın, sel baskını yada aşırı sulama sebebiyle toprağın balçıklaşması tehlikesinden uzak olması gereklidir. Yükseltilmiş nebat yatakları, 12-15 santimetre yüksekliğinde ve 50-60 santimetre genişliğinde olmalıdır. İki sıra arasındaki mesafe, 40-45 santimetre, iki nebat arası mesafe ise ortalama 30 santimetre olmalıdır. Bu hesaplamaya dayanarak, dönüm başına 20-25 bin şeker otu düşer.

Şeker Otunda Eşeysiz Üreme 

Şeker otu üretiminde, eşeysiz üreme kök kesimi şeklinde olur. Köklerin uzunluğu, 15 santimetre kadar olmalıdır ve daha iyi bir hasat için yaprakla dal arasındaki köşeden kesilmelidir. Şeker otunu eşeysiz üretmek için en iyi vakit, Şubat ile Mart aylarıdır. 4 haftalık kök salma süresinin arkasından kesilen parçalar ekim için hazır olur.

Şeker Otu Ekim Mevsimi 

Şubat– Mart ayları.

Şeker Otu Üretiminde Nebat Nüfusu 

Şeker Otu üretiminde, nebat yoğunluğu dönüm başına 20-25 bin’dir.

Şeker Otu Üretiminde Gübreleme 

Şeker Otu, azot oranı düşük olan yapay ve organik gübreleri sever. Azot oranı düşük organik gübreleri tercih etmek gerekir. İçerisinde solucan dâhil her şey bulunan çiftlik gübreleri daha iyi bir hasat için en iyisidir. Şeker Otundan yüksek verim elde edebilmek için hektar başına 28kilogram azot, 113 kilogram fosfor 113 kilogram potasyum içeren bir gübre kullanılmalıdır.

Şeker Otu Üretiminde Sulama

Sulama geleneksel metotlarla yada damla sulama/püskürtme yöntemiyle yapılabilir fakat damla sulama ya da mikro püskürtme şekilleri şeker otu için en iyisidir. Sıcak yazları sık ve fazla sulama yapılmamalıdır. Kış mevsiminde yada yağmurlu havalarda sık sulama yapılabilir. Toprağın aşırı nemli olmamasına dikkat edilmelidir şundan dolayı rutubet, bitkinin büyümesinde dezavantajdır.

Şeker Otu Üretiminde Zararı olan Ot Mücadelesi 

Şeker otu hasadında, çoğunlukla haşere ve hastalık görülmez. Eğer bir haşere ya da hastalıkla karşılaşılırsa, suyla karıştırdıktan sonrasında tespih ağacı yağı püskürtmek en iyi organik metottur. Zararı olan otlarla savaşım, elle toplama kanalıyla yapılmalıdır. Şeker otu üretiminde zararı dokunan otlarla savaşım kolaydır şundan dolayı şeker otları yükseltilmiş yataklarda yetişir. Bitkinin çiçeklenmesine izin verilmemelidir.  8 haftada bir tertipli olarak zararı dokunan otlardan kurtulmak gerekir.

Şeker Otuna Dadanan Haşereler ve Hastalıklar 

Şeker Otuna dadanan fazla bir haşere çeşidi ve hastalık yoktur. Eğer bu şekilde bir durumla karşı karşıya kalınırsa, tespih ağacı yağı sulandırılarak ürünün üstüne püskürtülmelidir.

Şeker Otu Hasadı 

Şeker Otu, 4-5 ay içinde 40-60 santimetre yüksekliğe ulaştığında, ilk hasat için hazır hale gelmiştir. Bundan sonrasında üç yıl süresince, her 3 ayda bir hasat yapılabilir. Şeker otu çiçeklenmeden ilkin toplanmalıdır bu evrede, yapraklardaki şeker seviyesi ve kalitesi en üst seviyededir.

Hasat için bitkinin uç kısımlarından birazını koparma yoluna gidilebilir ya da geride 15 santimetre kadarını bırakıp, tamamına yakın bir kısmı da kesilebilir.

Şeker Otu Ürün Verimi 

Hektar başına averaj, 2500-2700 kilogram kuru şeker otu yaprağı elde edilir ve iyi bir hasat yönetimi yardımıyla iyi kalite ürün elde edilir.

Şeker Otu Üretiminde Hasat Sonu 

Hasat sonucu elde edilmiş şeker otu dalları, 2 gün süresince gölgede kurumaya bırakılmalıdır. Kurumuş şeker otu yaprakları, toz haline getirilir ve kaplarda saklanır.

Ne kadar kazanabilirim?

Her ne kadar fiyatı yıldan yıla değişim gösterse de ihracat yaptığınız takdirde dönüm başına averaj 9 bin TL kadar kazanabilirsiniz.

Sonsöz 

Dünyada şeker hastaları tükenmedikçe, bu nebat üretilmeye devam eder. Şeker otu üretiminden oldukça iyi bir kazanç elde edilebilir.

Siz kıymetli okuyucularımıza en yeni iş fikirlerini ve para kazanıdıran işleri araştırmaya devam edeceğiz.

 

Reha Akyürek

Bilgi Üniverstesi Elektronik Mühendisliği bölümünü bitiridim. Profesyonel olarak haber editörlüğü yapmaktayım.
İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı